THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Thư viện Khoa học xã hội

Thư viện Khoa học xã hội do Viện Thông tin KHXH quản lý, được thành lập năm 1968, nhưng đã có lịch sử hơn 100 năm do kế thừa được di sản của Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO, thành lập năm 1901, năm 1957 Pháp bàn giao lại nhiều tài liệu cổ, quý, hiếm của Thư viện EFEO cho phía Việt Nam).

Thư viện Khoa học xã hội được đông đảo giới khoa học trong và ngoài nước biết đến không chỉ vì đây là một thư viện tổng hợp đầu ngành về Khoa học xã hội, mà còn vì ở đây hiện đang lưu giữ một vốn tư liệu phong phú, quý hiếm vào loại lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á về Đông phương học được sưu tầm, biên soạn khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Thư viện có những bộ sưu tập phong phú vào loại bậc nhất đất nước về các tạp chí khoa học xã hội thế giới, các bộ từ điển và sách tra cứu (công cụ), các kho sách tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật và tiếng Hoa, các tài liệu sách, báo, tạp chí, ảnh, bản đồ, sắc phong, hương ước, và bản thảo chép tay bằng nhiều thứ tiếng: Pháp, Anh, Nhật, Hoa, Hán Nôm...

Thư viện Khoa học xã hội cung cấp các dịch vụ phục vụ người dùng tin như sau:

- Đọc tại chỗ.

- Tìm kiếm thông tin:

+ Tìm kiếm thông tin thư mục về nguồn tài nguyên thông tin của thư viện Khoa học xã hội trực tuyến tại địa chỉ opac.vass.gov.vn

+ Tìm tin từ các nguồn tài nguyên số hóa tại địa chỉ: thuvienkhxh-vass.contentdm.oclc.org/digital/custom/home

- Hướng dẫn sử dụng thư viện và tìm tin

Bạn đọc đến thư viện lần đầu sẽ được hướng dẫn đầy đủ, miễn phí về cách thức sử dụng thư viện cũng như tìm kiếm thông tin từ các cơ sở dữ liệu trong nước và quốc tế.

Nguồn tài nguyên thông tin của Thư viện KHXH

Hiện tại, tài nguyên sách và báo chí ấn bản của Thư viện KHXH gồm khoảng 1.500.000 bản với gần 500.000 sách, hơn 2.000 loại báo và tạp chí tiếng Việt và tiếng nước ngoài thuộc các lĩnh vực khác nhau, trong đó hơn 55 loại tạp chí tiếng nước ngoài, 75 loại tạp chí tiếng Việt “sống” (được bổ sung đủ và thường xuyên). Bộ sưu tập sách Nhật cổ có gần 10.000 bản, Trung Quốc cổ có hơn 31.000 bản (đứng thứ 4 sau Thư viện quốc gia Bắc Kinh, Thư viện Đại học Tokyo, và Thư viện quốc gia Đài Loan). Trung Quốc hiện đại có 12.000 bản, sách Latinh có hơn 50.000 bản... Bản sách cổ nhất của thư viện có niên đại từ thế kỷ XIV. Một phần bộ “Vĩnh lạc đại điển” và một phần bộ “Tứ khố toàn thư” là những sách có giá trị đặc biệt mà ngay tại nơi sinh ra nó là Trung Quốc cũng không có đủ, thì tại Thư viện vẫn sưu tập và lưu giữ được.

Hiện Thư viện KHXH có hơn 160 tập thần tích, thần sắc của khoảng 9.000 làng Việt với khoảng 230 nghìn trang tư liệu viết tay, 1.225 bản hương ước được viết bằng chữ Hán, chữ Nôm, bằng bút lông trên giấy dó, trong đó có khoảng 50 văn bản soạn vào thế kỷ XVIII-XIX. Hơn 5.000 bản hương ước bằng chữ quốc ngữ, viết tay. Hơn 3.500 bản kê bằng chữ Hán, chữ Nôm các dạng văn hóa làng xã như thần sắc, văn bia, địa bạ, khoán lệ… và bản kê địa danh làng xã năm 1923 của hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước.

Trong kho bản đồ còn lưu giữ 1370 bản đồ các loại, trong đó có 986 bản đồ về Việt Nam và Đông Dương được vẽ hoặc in rất sớm (từ năm 1584 đến năm 1942). Có nhiều bản đồ được coi là quý, chẳng hạn bản đồ Hà Nội năm 1831 “Hoài Đức phủ toàn đồ”, bản đồ Hà Nội 1873; bản đồ Sài Gòn năm 1902. Tại Thư viện, các học giả EFEO đã sưu tầm được hơn 400 bản sắc phong của triều Nguyễn và các triều đại phong kiến thời trước, bản cổ nhất mà Thư viện có được là vào thế kỷ XVI.

Kho ảnh của Thư viện KHXH gồm khoảng 56.000 ảnh về Việt Nam và Đông Dương. Năm 1957, gần 10.000 ảnh đã được người Pháp đưa về Paris trước khi bàn giao. Kho ảnh này được hình thành chủ yếu từ các công trình nghiên cứu của các nhà sử học, kiến trúc sư, khảo cổ học, dân tộc học… người Pháp và người Việt Nam. Một phần khác là ảnh do các công chức thuộc các cơ quan hành chính thuộc địa cung cấp. Nội dung những tấm ảnh rất phong phú và đa dạng, mô tả về con người Việt Nam thời trước, những nét văn hóa - phong tục - tập quán độc đáo, những phong cảnh đẹp và ấn tượng, những hoạt động sản xuất và đời sống thường nhật của các dân tộc ở khắp các vùng miền đất nước.

Nhằm hiện đại hoá Thư viện KHXH và hệ thống thư viện của Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, trong giai đoạn 2015-2019, hai dự án tăng cường năng lực, hiện đại hóa hệ thống thư viện Viện Hàn lâm, bao gồm “Xây dựng Thư viện điện tử - thư viện số - ngân hàng dữ liệu Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam” (2015-2018) và “Xây dựng và phát triển ngân hàng dữ liệu cho hệ thống thư viện điện tử - thư viện số tập trung của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam” (2018-2019) được triển khai. Các hạng mục được đầu tư trong các dự án nêu trên giúp hoạt động Thư viện KHXH được nâng cấp theo hướng hiện đại; từng bước hội nhập với hệ thống thư viện trên thế giới, phục vụ ngày càng thuận lợi hơn cho công việc tra cứu của bạn đọc trong và ngoài nước.

- Tìm tin cho các đề tài nghiên cứu

Bạn đọc có nhu cầu có thể sử dụng dịch vụ tìm tin từ nguồn tài nguyên thông tin của thư viện và từ các thư viện trong nước và quốc tế.

- Cung cấp thông tin thường kì cho các đề tài nghiên cứu

Bạn đọc có nhu cầu có thể sử dụng dịch vụ này và sẽ được thư viện thường xuyên cung cấp thông tin về các nguồn tài liệu mới bổ sung liên quan đến đề tài, lĩnh vực mà bạn đọc quan tâm. Các thông tin này sẽ được gửi trực tiếp qua thư điện tử theo khoảng thời gian nhất định mà bạn đọc yêu cầu.

- Sao chụp, nhân bản tài liệu

Bạn đọc có nhu cầu có thể sao chụp (kể cả nhân bản) các tài liệu của thư viện tùy theo loại hình tài liệu và các quy định pháp lí khác liên quan đến bản quyền tác giả.

- Cung cấp thông tin qua thư điện tử

  Mọi đối tượng người dùng tin đều có thể sử dụng dịch vụ này sau khi đã thỏa thuận với thư viện về phương thức thanh toán cũng như hình thức, thời gian cung cấp thông tin thư mục, sao chụp tài liệu của thư viện qua thư điện tử.

- Bên cạnh đó, thư viện còn cung cấp các dịch vụ, tiện ích khác như:

+ Số hóa tài liệu;

+ Bồi dưỡng kĩ năng khai thác thông tin cho người dùng tin;

+ Dịch thuật;

+ Phổ biến, giới thiệu sách…