GIỚI THIỆU BỘ SƯU TẬP XUẤT BẢN PHẨM ĐỊNH KỲ TRƯỚC 1945 TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

30/05/2026
10 lượt xem

Thư viện Khoa học xã hội hiện đang lưu giữ một khối lượng lớn các xuất bản phẩm định kỳ thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Vô cùng phong phú về chủng loại, từ tập san đến tạp chí dài kỳ, kho tư liệu này trải dài từ năm 1717 đến nay, bao gồm cả những ấn phẩm cổ xưa lẫn các tạp chí hiện đại đang được ấn hành, với nhiều ngôn ngữ như Pháp, Anh, Hà Lan, Việt… Đặc biệt, các sưu tập tạp chí ra đời trước năm 1954 hiện đang được lưu giữ tại đây có giá trị quý hiếm bậc nhất, bởi chúng không còn được xuất bản và là nguồn sử liệu phản ánh sinh động các hoạt động kinh tế - xã hội - văn hóa của Việt Nam và thế giới trước năm 1945.


Nhóm tạp chí Đông Dương - Di sản báo chí học thuật và văn hóa

 

Trước hết, phải kể đến nhóm sưu tập tạp chí thuộc phông Đông Dương xưa. Trong nhóm này có nhiều tạp chí nổi tiếng, cho đến nay vẫn thường xuyên được bạn đọc tìm kiếm và khai thác như: Nam Phong tạp chí, Pháp viện báo, Tiểu thuyết thứ hai, Đông Thanh tạp chí, Đông Dương tạp chí, Đuốc Tuệ, Trung Bắc Tân văn…

 

Danh mục cụ thể như sau:

 

STT

Tên tạp chí

1

Báo mới

2

Bắc phần Hành chính nguyệt san

3

Bồ Đề bán nguyệt san (số 44, 1951 có tên Bồ Đề Tân Thanh)

4

Cao Đài giáo lý

5

Công văn tập san Nam phần Việt Nam

6

Cứu quốc

7

Dân quốc

8

Dân Thanh

9

Đông Dương tạp chí

10

Đông Thanh tạp chí

11

Đuốc Tuệ

12

Học báo

13

Khai trí tiến đức tập san

14

Nam phong tạp chí

15

Ngày mới

16

Nông cổ mín đàm

17

Sao vàng

18

Pháp lý tập san

19

Pháp viện báo

20

Sao vàng

21

Tâm Nguyên tạp chí

22

Thần kinh tạp chí

23

Thanh Nghị

24

Tia sáng

25

Tiếng chuông sớm

26

Tiểu thuyết thứ hai

27

Tin mới

28

Trung Bắc tân văn

29

Tứ dân văn uyển

30

Văn hoá tùng biên

31

Viễn Đông y học tạp chí

32

Việt Nam Kinh tế tập san

33

Việt Nam tân báo

34

Việt Nam thanh niên tạp chí

35

Việt Nam Thống kê nguyệt san

 

Nhóm tạp chí Latin - Tinh hoa học thuật phương Tây

 

Cùng thời kỳ, nhóm tạp chí Latin (chủ yếu bằng tiếng Pháp và Anh) cũng được đánh giá là rất quý hiếm và có giá trị khoa học cao. Các ấn phẩm tiêu biểu bao gồm: Bulletin de l’École Française d’Extrême-Orient, Bulletin officiel de la Cochinchine Française, Bulletin officiel de l’Indochine, Journal Asiatique… Hiện nay, chúng vẫn thường xuyên được bạn đọc khai thác tại Thư viện.

 

Danh mục cụ thể:

 

STT

Tên tạp chí

1

Bulletin d’ Ecole Francaise d’Extrême- Orient

2

Bulletin Économique de l’Indochine

3

Bulletin officiel de la Cochinchine Francaise

4

Chinese recorder and missionary journal (The)

5

International Archiv fur Ethongraphie

6

Journal Asiatique

7

Journal des Savants

8

Journal of American Folklore

9

Journal of the American Oriental Society

10

Journal of the Anthropological Instittue of Great Britain and Ireland

11

The Journal of the Bombay Branch of the Royal Asiatic Society

12

Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society

13

Journal of the North – China Branch of the Royal Asiatic Society

14

The Joural of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland

15

The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland

16

Journal of the Straits Branch of the Royal Asiatic Society (1923 – Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society, 1947 – Journal of the Royal Asiatic Society of Bengal)

17

Mededeelingen va wege het Nederlandsche zendelinggenootsnap

18

Mémoires de littérature tizez des registrés de l’Académie Royale des inscritptions et belles letters. Histoire de l’Academie royal des incriptions et belle lettres

19

T'oung Pao – Archives concernant l’histoire, les langues, la géographie, l’ethonographie de l’Asie Oreintale: Chine, Japon, Corée, Indochine, Asie, Centrale et Malaisie

 

Giá trị nghiên cứu

 

Hiện nay, các tạp chí Việt Nam thời Đông Dương như Trung Bắc Tân văn, Đuốc Tuệ, Nông Cổ mín đàm, Khai trí Tiến Đức tập san, Nam Phong tạp chí, Tứ dân văn uyển… vẫn được độc giả tại Thư viện Khoa học xã hội khai thác với tần suất cao, không chỉ phục vụ mục đích sưu tầm mà còn cho các công trình nghiên cứu khoa học. Điều này khẳng định những bài viết trên các tạp chí nêu trên có hàm lượng khoa học và giá trị hồi cố thông tin đặc biệt quan trọng.

 

Trong nhóm tạp chí Latin, Journal Asiatique là một trong những tạp chí khoa học hàng đầu nghiên cứu về châu Á, thường xuyên được trích dẫn trong các công trình khoa học xã hội và nhân văn về châu Á hiện nay. Bên cạnh đó, T’oung Pao cũng có nội dung và chất lượng khoa học tương đương.

 

Đặc biệt, Bulletin de l’École Française d’Extrême-Orient (Tập san của Viện Viễn Đông Bác cổ) và Bulletin officiel de la Cochinchine Française (Công báo Đông Dương thuộc Pháp) được xem là những chứng tích khoa học cũng như chứng tích lịch sử của một thời kỳ Pháp thuộc.

 

Các tạp chí như Journal of the North-China Branch of the Royal Asiatic Society, Mémoires de littérature tirés des registres de l’Académie Royale des Inscriptions et Belles-Lettres (Tuyển tập các công trình nghiên cứu đã được công nhận của Viện Hàn lâm Văn khắc và Mỹ văn Hoàng gia Pháp) đều là những tài liệu định kỳ quý giá và hiếm có về học thuật cũng như lịch sử, hiện còn được lưu giữ tại Việt Nam với độ dài liên tục cả thế kỷ.

 

Điểm nhấn đặc biệt: Mémoires de littérature... với số đầu tiên được lưu giữ tại Thư viện từ năm 1771, kéo dài đến năm 1951, tạo thành một chuỗi bổ sung gần như đầy đủ qua hơn 240 năm. Điều này cho thấy sự quý hiếm và giá trị vượt thời gian của bộ sưu tập này.

 

Thư viện Khoa học xã hội trân trọng giới thiệu tới quý độc giả – các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên – kho tư liệu báo chí học thuật độc đáo này.

 

ThS. Trần Thị Kiều Nga