THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN VĂN TỐ - MỘT TRÍ THỨC LỚN VỚI NIỀM ĐAM MÊ SÁCH

1. Sơ lược tiểu sử:

Học giả Nguyễn Văn Tố, (1889 - 1947), là cây đại thụ của nền khoa học Việt Nam đầu thế kỷ 20. Ông lấy bút hiệu Ứng Hoè. Ông là một trong những trí thức Việt Nam làm việc tại Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp đặt tại Hà Nội (EFEO), đồng thời ông cũng là Hội trưởng Hội Trí Tri trước 1945. Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Cứu tế xã hội trong chính phủ lâm thời lúc đó. Tiếp đó, ông còn là Đại biểu quốc hội, Trưởng ban Thường trực Quốc hội Khoá I, Quốc vụ khanh trong Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Học giả Nguyễn Văn Tố (đeo kính, hàng đầu) với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Lễ mít tinh vận động

cứu đói tổ chức trước Nhà hát lớn Hà nội năm 1945 (Nguồn: Văn phòng Quốc hội)

2. Niềm đam mê với sách: Cả cuộc đời học giả Nguyễn Văn Tố là những nghiên cứu về khoa học xã hội và nhân văn. Bên cạnh đó, học giả còn đam mê đọc và tìm hiểu những tri thức khoa học khác. Không chỉ giữ lại những nghiên cứu của chính mình, ông còn sưu tập rất nhiều tài liệu tiếng Việt, tiếng Pháp có giá trị khoa học cao, được xuất bản ở Việt Nam và Pháp, phục vụ cho công tác nghiên cứu cũng như cho niềm đam mê hiểu biết khoa học của ông. Các tài liệu trong sưu tập của ông được xuất bản vào giai đoạn trước 1950. Chúng được ông chọn lọc kỹ lưỡng và giữ lại làm bộ sưu tập cá nhân của mình. Cuối đời, ông mang tâm nguyện đưa bộ sưu tập tài liệu quý giá của mình đến với các nhà khoa học nên sau này, gia đình ông đã tặng bộ sưu tập cá nhân quý hiếm của học giả cho Thư viện Viện Thông tin KHXH (Thư viện KHXH).

3. Bộ sưu tập Nguyễn Văn Tố: Tổng số tài liệu trong bộ sưu tập của học giả Nguyễn Văn Tố là 322 cuốn, gồm 46 tài liệu tiếng Việt và 276 tài liệu tiếng Pháp. Phần lớn trong số chúng được xuất bản trước năm 1947, thậm chí, một số cuốn rất quý hiếm, xuất bản trước năm 1900. Trên cơ sở giá trị của các tài liệu trong bộ sưu tập và tinh thần tôn vinh những đóng góp của học giả Nguyễn Văn Tố với cách mạng và nền khoa học nước nhà, Thư viện KHTW (nay là Thư viện KHXH) đã tạo phông riêng cho bộ sưu tập này với ký hiệu là NVT.

Một số tài liệu rất có giá trị trong bộ sưu tập:

Tài liệu tiếng Việt:

-         Sơn Tây tỉnh địa chí /Phạm Xuân Độ.- H., 1941 (NVT0000007)

-         Thanh Oai tấn thân phả ký lược/Phạm Vũ Thắng.-H.,1942 (NVT0000026)

-       Những phương pháp giáo dục ở các nước và vấn đề cải cách giáo dục/Vũ Đình Hoè.-, 1945 (NVT0000001)

-         Đạo lý Phật giáo với đạo lý Nho giáo ở nước ta/Trần văn Giáp.-H.,1935 (NVT0000007)

-        Lịch sử đạo Thiên Chúa ở Việt Nam/Bản viết tay của Hồng Lam, chú giải của L. Cadière, Nguyễn Văn Tố (duyệt), 1944 (NVT0000046)

Hoặc một số sách về danh nhân như:

-         Chu Mạnh Trinh/Trúc Khê, Tiên Đàm.- H., 1942 (NVT0000027)

-         Trương Vĩnh Ký biên khảo/Lê Thanh.- H., 1943 (NVT0000041)

Ngoài ra còn có một số sách khác nghiên cứu về văn học, sử học, các học thuyết triết học Trung Hoa cổ đại…

Tài liệu tiếng Pháp:

-         Moeurs et coutumes du Vietnam/Vu Ngọc Lien.- H.,1942 (NVT0000069)

(Nhan đề dịch: Phong tục và truyền thống Việt Nam)

-         Histoire d’un Immortel annamite PhamVien/Nguyen Van Huyen.-H., 19.. (NVT0000070)

(Nhan đề dịch: Lịch sử nhân vật bất tử người An nam Pham- Vien)

-         Annnam et Indo – Chine Francaise/E.Diguet.-P., 1908 (NVT0000072)

-               (Nhan đề dịch: An Nam và Đông Dương thuộc Pháp)Les Annamites: Societé – Coutumes – Religion/E.Diguest.-P., 1906 (NVT0000080)

(Nhan đề dịch: Người An nam: Xã hội – Phong tục- Tôn giáo)

-         L’Occupation du Tonkin par la France: 1873 – 1874 d’après des document inédits/Jean Marquet, Jean Norel.-Saigon., 1936 (NVT0000088)

(Nhan đề dịch: Pháp chiếm Bắc Kỳ: 1873 – 1874 theo các văn bản chưa được công bố)

-         L’art et les constructions militaires annamites: Extrait du Bulletin des Amis du Vieux Huế, No.4, Octobre – Décembre 1941/L.Bezacier.- Huế, 1941 (NVT0000091)

(Nhan đề dịch: Nghệ thuật và các công trình quân sự của người An nam: Trích từ Tập san Đô thành Hiếu cổ, Số. 4, Tháng 10 – 12, 1941)

Có thể thấy, học giả Nguyễn Văn Tố đã rất dày công sưu tập các tài liệu có giá trị cao về mặt lịch sử cũng như khoa học. Các tài liệu này không chỉ mang giá trị về mặt học thuật mà còn mang giá trị về mặt thời gian, trở thành những tài liệu vô giá trong nguồn tài nguyên thông tin của Thư viện KHXH hiện nay.

Xin trân trọng được giới thiệu tới quý độc giả bộ sưu tập cá nhân của học giả Nguyễn Văn Tố!

 ThS. Trần Thị Kiều Nga