THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Thư mục chuyên đề “Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn về con người, xã hội, văn hóa và quản trị xã hội”

Thư mục gồm 226 biểu ghi, giới thiệu sách, bài tạp chí, kỷ yếu hội thảo, báo cáo đề tài, luận án, luận văn và các tài liệu nghiên cứu được lưu giữ tại Viện Thông tin KHXH cùng nhiều thư viện, đơn vị nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam. Trong đó có nhiều bài viết đăng trên các tạp chí Thông tin Khoa học xã hội, Khoa học xã hội Việt Nam, Nghiên cứu Con người, Lý luận chính trị, Nghiên cứu địa lý nhân văn và một số tạp chí chuyên ngành khác. Nội dung các tài liệu đề cập đến vị trí, vai trò của khoa học xã hội và nhân văn, phát triển con người và các giá trị nhân văn, biến đổi xã hội, quản lý phát triển xã hội, văn hóa, lịch sử và các cách tiếp cận nghiên cứu liên ngành, đổi mới phương pháp nghiên cứu, đào tạo và hội nhập quốc tế.

Các biểu ghi được sắp xếp theo trật tự chữ cái của nhan đề, cung cấp thông tin mô tả tài liệu, chủ đề, từ khóa và đơn vị lưu trữ. Một số biểu ghi có phần giới thiệu nội dung, giúp bạn đọc lựa chọn tài liệu phù hợp với nhu cầu nghiên cứu và tra cứu tại đơn vị lưu giữ.

Xét theo nội dung, các tài liệu trong thư mục có thể khái quát thành năm nhóm chủ yếu:

1. Cơ sở lý luận, vị trí và vai trò của khoa học xã hội và nhân văn đối với sự phát triển đất nước: Nhóm tài liệu tập trung vào lịch sử hình thành, thành tựu, nhiệm vụ và những vấn đề đặt ra đối với khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Nhiều tài liệu đề cập đến vai trò cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chính sách, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Tiêu biểu là bài viết Yêu cầu mới đối với khoa học xã hội và nhân văn của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, đánh giá những đóng góp của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và nêu yêu cầu đối với hoạt động nghiên cứu, phục vụ hoạch định chính sách. Bài viết Khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới: Vai trò tư vấn chiến lược và yêu cầu nâng cao năng lực dưới sự lãnh đạo của Đảng của Lê Văn Lợi nhấn mạnh vai trò tư vấn chiến lược, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động nghiên cứu, tăng cường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực liên ngành.

2. Nghiên cứu con người, phát triển con người và các giá trị nhân văn

Các tài liệu đề cập đến con người Việt Nam, đạo đức, nhân cách, quyền con người, sức khỏe, chất lượng sống và khả năng thích ứng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cuốn Báo cáo phát triển con người Việt Nam: Đổi mới và sự nghiệp phát triển con người cung cấp các chỉ số đánh giá, giới thiệu những thành tựu, đồng thời chỉ ra các thách thức và nhiệm vụ trong phát triển con người. Cuốn Con người Việt Nam giá trị truyền thống và hiện đại của Bùi Thanh Sơn và Lê Thị Thu Ngân xem xét sự kế thừa, phát huy các giá trị truyền thống và những biến đổi của con người Việt Nam trong xã hội hiện đại. Những tài liệu này góp phần làm rõ mối quan hệ giữa phát triển con người, nâng cao chất lượng sống và tiến bộ xã hội.

3. Biến đổi xã hội, quản lý phát triển xã hội và những vấn đề thực tiễn:

Nhóm tài liệu phản ánh các vấn đề về cơ cấu xã hội, gia đình, đời sống công nhân, việc làm, thất nghiệp ở thanh niên và sử dụng mạng xã hội. Tiêu biểu là các bài viết Biến đổi cơ cấu xã hội ở Việt Nam trong tiến trình đổi mới của Nguyễn Đình Tấn, Xóa đói giảm nghèo và giảm bất bình đẳng xã hội ở Việt Nam của Nguyễn Anh Cường và Phạm Quốc Thành. Về quản lý phát triển xã hội, cuốn Những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển xã hội và quản lý phát triển xã hội hiện nay vận dụng cho Việt Nam do Hoàng Chí Bảo và Đoàn Minh Huấn chủ biên trình bày mục tiêu, nguyên tắc và nội dung quản lý phát triển xã hội, hướng tới sự ổn định, hài hòa và tiến bộ. Bên cạnh đó, các nghiên cứu về phản biện xã hội, phát triển đô thị và phát triển bền vững địa phương gợi mở những hướng tiếp cận trong nhận diện, giải quyết các vấn đề xã hội.

4. Văn hóa, lịch sử và các cách tiếp cận nghiên cứu liên ngành:

Nhóm tài liệu giới thiệu những nghiên cứu về mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển, nhân học văn hóa, lịch sử, khảo cổ học, dân tộc học và Việt Nam học.

Bài viết Mối quan hệ giữa văn hóa và khoa học xã hội nhân văn trong thời đại ngày nay của Mai Hải Oanh đề cập đến vai trò của văn hóa và khoa học xã hội, nhân văn trong phát triển. Cuốn Khoa học xã hội nhìn từ phía văn hoá - tư tưởng: Tạp văn nghiên cứu lý luận của Trần Trọng Đăng Đàn tập hợp các nghiên cứu về văn hóa, văn học, nghệ thuật, lịch sử tư tưởng và những vấn đề của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam.

Các bộ bách khoa thư, công trình nghiên cứu lịch sử, văn hóa và tư liệu khảo cổ học trong thư mục cũng cung cấp nguồn tham khảo cho việc tìm hiểu con người, cộng đồng và xã hội Việt Nam qua các thời kỳ.

5. Đổi mới phương pháp nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế

Các tài liệu tập trung vào nghiên cứu cơ bản, phương pháp luận, tiếp cận đa ngành và liên ngành, cơ chế quản lý khoa học, dân chủ trong nghiên cứu, đào tạo và phát triển đội ngũ trí thức. Cuốn Đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới của Ngô Thị Phượng phân tích đặc điểm, xu hướng phát triển, thành tựu và hạn chế của đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn, từ đó đề xuất giải pháp phát huy vai trò của đội ngũ này trong sự nghiệp đổi mới. Bài viết Công bố quốc tế khoa học xã hội và nhân văn ở chuyên ngành hẹp: Những thử thách có thể vượt qua (Nghiên cứu trường hợp Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) của Nguyễn Tô Lan phân tích thực trạng, rào cản và giải pháp thúc đẩy công bố quốc tế. Bài viết gợi mở việc kết nối các nghiên cứu cụ thể với thảo luận lý thuyết quốc tế, đồng thời đề xuất cơ chế đánh giá phù hợp với đặc thù chuyên ngành.

Thư mục chuyên đề “Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn về con người, xã hội, văn hóa và quản trị xã hội” giới thiệu nguồn thông tin phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập và tham khảo trong hoạch định chính sách. Việc biên soạn, giới thiệu thư mục góp phần kết nối bạn đọc với nguồn tài liệu tại các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, phát huy giá trị nguồn tin trong nghiên cứu về con người, văn hóa và quản lý phát triển xã hội.