THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG

NGÔ THẮNG LỢI, TRẦN THÚY HẰNG 

Phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh ở Việt Nam

Tóm tắt: Bài viết lập luận từ nguyên lý kinh tế thị trường, thực tiễn phát triển của các nước trên thế giới và những thành quả của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam để xác định vị trí của khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh của Việt Nam. Tuy nhiên, trong thời gian qua, khu vực kinh tế tư nhân vẫn còn nhiều bất cập, trong đó khá rõ rệt là hiệu quả kinh doanh thấp, trình độ công nghệ còn lạc hậu và sự liên kết để tạo nên sức mạnh của lực lượng kinh tế tư nhân Việt Nam còn yếu kém. Vì thế, để trở thành động lực quan trọng nhất trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, cần phải tháo gỡ các nút thắt, nhất là các nút thắt về thể chế đã gây ra những hạn chế trong phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Bài viết dựa trên quan điểm Phát triển bao trùm (inclusive development) để đề xuất các giải pháp tháo gỡ nút thắt thể chế một cách hệ thống.

QUAN HỆ QUỐC TẾ

PHÙNG TUẤN LONG 

Hợp tác toàn diện Việt Nam - Campuchia năm 2025 và triển vọng

Tóm tắt: Năm 2025, hợp tác giữa Việt Nam - Campuchia ghi nhận những bước phát triển toàn diện, không ngừng củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, quốc phòng - an ninh và giao lưu nhân dân. Tuy nhiên, quan hệ hai nước cũng chịu tác động đa chiều từ các nhân tố địa chính trị, kinh tế và an ninh phi truyền thống, nhất là sự đan xen lợi ích giữa các nước lớn tại khu vực cũng như yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Bài viết sử dụng cách tiếp cận quan hệ quốc tế để nghiên cứu, phân tích và làm rõ quan hệ toàn diện Việt Nam - Campuchia năm 2025 và triển vọng trong tổng thể quan hệ hai nước nói chung.

TRIẾT HỌC

PHAN LỮ TRÍ MINH 

Tư tưởng của Benjamin Franklin về giáo dục phổ cập

Tóm tắt: Benjamin Franklin (1706-1790) - một trong những người Cha lập quốc Hoa Kỳ - là hình tượng trí tuệ tiêu biểu của thời kỳ Khai sáng Mỹ với những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực triết học giáo dục. Đối với ông, giáo dục không phải là đặc quyền của tầng lớp tinh hoa, mà là một quá trình phổ cập, để trí thức trở thành tài sản chung của toàn xã hội. Bài viết phân tích tư tưởng của Franklin về một nền giáo dục phổ cập, từ đó làm rõ những đóng góp có giá trị của ông về mặt giáo dục, góp phần cung cấp thêm tài liệu cho việc nghiên cứu về triết học giáo dục thế giới ở Việt Nam. Bài viết dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, đồng thời sử dụng một số cặp phương pháp nghiên cứu cụ thể như: diễn dịch - quy nạp, phân tích - tổng hợp, phân loại - hệ thống hóa, so sánh - đối chiếu, lịch sử - logic và hệ thống - cấu trúc.

DÂN TỘC HỌC

NGUYỄN NGỌC THANH, LÊ HẢI ĐĂNG 

Tín ngưỡng, nghi lễ của người Lô Lô Đen ở tỉnh Cao Bằng: Giá trị văn hóa và định hướng phát triển

Tóm tắt: Tín ngưỡng và nghi lễ của người Lô Lô Đen là một hệ thống văn hóa - tâm linh chặt chẽ, phản ánh thế giới quan vạn vật hữu linh, quan niệm phức hợp về linh hồn và mối quan hệ bền chặt giữa con người với tổ tiên, cộng đồng và tự nhiên. Bài viết phân tích những đặc trưng cốt lõi của hệ thống tín ngưỡng, nghi lễ Lô Lô Đen ở tỉnh Cao Bằng. Trên cơ sở so sánh với người Dao và người Hmông, bài viết chỉ ra mức độ thiêng và tính khép kín cao của hệ thống nghi lễ Lô Lô Đen, từ đó bàn luận khả năng ứng dụng vào phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa và đề xuất một số định hướng chính sách phù hợp.

VĂN HÓA HỌC

BÙI ĐỨC MẬU 

Tục thờ Bà - Cậu trong đời sống của cư dân vùng biển đảo Nam Bộ

Tóm tắt: Tín ngưỡng dân gian của cư dân vùng biển đảo Nam Bộ là thành tố quan trọng góp phần hình thành nên văn hóa biển đảo Nam Bộ, trong đó không thể không kể đến tục thờ Bà - Cậu - một loại hình tín ngưỡng tiêu biểu, nét văn hóa đặc sắc, gắn liền với tâm thức của họ từ rất lâu đời. Qua việc tổng hợp các tài liệu nghiên cứu, bài viết tập trung phân tích, hệ thống hóa các thông tin liên quan đến nguồn gốc tục thờ Bà - Cậu, việc thực hành nghi lễ thờ cúng Bà - Cậu, làm rõ thêm vấn đề “có hay không lễ hội Bà - Cậu” và ảnh hưởng của tục thờ này đối với đời sống của cư dân vùng biển đảo Nam Bộ trong bối cảnh hiện nay.

KINH TẾ HỌC

DƯƠNG THỊ HƯƠNG, NGÔ THỊ TÂN HƯƠNG 

Quan điểm của Alvin Toffler về vai trò của tri thức đối với lực lượng sản xuất trong tác phẩm Làn sóng thứ ba và những giá trị tiếp cận ở Việt Nam hiện nay

Tóm tắt: Trong tác phẩm “Làn sóng thứ ba”, Alvin Toffler tiếp cận lịch sử phát triển xã hội là các làn sóng văn minh, với yếu tố tri thức, kỹ thuật, truyền thông, thông tin là nền tảng, động lực tạo nên sự vận động, va chạm và chuyển giao của các làn sóng văn minh trong lịch sử nhân loại. Bài viết đi sâu nghiên cứu nội dung tư tưởng của Alvin Toffler về vai trò của tri thức đối với lực lượng sản xuất trong tác phẩm “Làn sóng thứ ba”; đồng thời phân tích và làm sáng tỏ những giá trị tiếp cận đối với Việt Nam nhằm phát triển lực lượng sản xuất đáp ứng yêu cầu đổi mới đất nước và phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số ở Việt Nam hiện nay.

VĂN HỌC

TRẦN THANH THỦY 

Diễn trình chuyển thể Truyện Kiều trong nghệ thuật cải lương: từ mô hình truyền thống đến thử nghiệm Đợi Kiều

Tóm tắt: “Truyện Kiều” của Nguyễn Du không chỉ là kiệt tác văn học mà còn là nguồn cảm hứng bền bỉ cho nhiều loại hình nghệ thuật diễn xướng; trong đó, cải lương là môi trường sân khấu hóa lâu dài và có nhiều dấu mốc đáng chú ý. Bài viết khảo sát diễn trình chuyển thể “Truyện Kiều” trong nghệ thuật cải lương Việt Nam, từ vở “Kim Vân Kiều” (1918) - cột mốc gắn với buổi đầu hình thành cải lương - đến các mô hình cải biên tiêu biểu ở thế kỷ XX và những thử nghiệm cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI. Trên cơ sở tiếp cận chuyển thể - tiếp nhận, nghiên cứu tập trung phân tích vở “Đợi Kiều” như một thử nghiệm chuyển thể theo hướng diễn giải, qua đó cho thấy sự dịch chuyển từ mô hình chuyển thể trung thành sang những hình thức diễn xướng đương đại. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ cách cải lương tham dự vào quá trình hiện đại hóa di sản văn chương, đồng thời gợi mở khả năng tiếp cận công chúng trẻ và hướng nghiên cứu chuyển thể trong bối cảnh sân khấu truyền thống đang biến đổi.

GIỚI THIỆU LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHXH&NV

Trịnh Tuấn Anh. Bi kịch gia đình trong văn xuôi tự sự Việt Nam trung đại 

THÔNG TIN HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC

• Tọa đàm khoa học: Kỹ năng viết và công bố quốc tế hiệu quả các bài báo khoa học 

GIỚI THIỆU SÁCH MỚI TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI