THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG

ĐOÀN THỊ QUÝ

Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường

Tóm tắt: Xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường là mục tiêu quan trọng mà nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang hướng tới. Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước cũng rất coi trọng công tác bảo vệ môi trường. Dù chưa đưa ra hệ thống lý luận thống nhất về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường, nhưng Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những quan điểm rõ ràng và nhất quán về vấn đề này. Bài viết phân tích quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường thể hiện trong các văn kiện của Đảng, từ Đại hội Đảng lần thứ VI cho đến Đại hội Đảng lần thứ XIII, chỉ ra sự phát triển quan điểm đó của Đảng qua ba giai đoạn cụ thể: giai đoạn đặt nền móng cho quan điểm của Đảng về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường (từ Đại hội VI-VIII); giai đoạn định hình quan điểm của Đảng về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường (từ Đại hội IX-XII) và giai đoạn thể chế hóa quan điểm của Đảng về xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường (từ Đại hội XIII cho đến nay).

TÔN GIÁO HỌC

NGÔ QUỐC ĐÔNG

Trung tâm Phật giáo xứ Đông qua nghiên cứu trường hợp chùa Quỳnh Lâm

Tóm tắt: Bài viết sử dụng cách tiếp cận liên ngành sử học, khảo cổ học và tôn giáo học, kết hợp khung phân tích lịch đại để phục dựng diện mạo lịch sử và chức năng tôn giáo của chùa Quỳnh Lâm - một trung tâm Phật giáo xứ Đông. Nội dung bài viết nhấn mạnh tới yếu tố địa chính trị - văn hóa của vùng Đông Triều với ba yếu tố nổi bật là quê hương nhà Trần, di tích và tôn giáo đã biến nơi đây thành một nơi hội tụ tri thức, vương quyền và tăng tài; đồng thời khảo cứu tối đa các ghi chép liên quan đến chùa Quỳnh Lâm. Mặc dù thiếu vắng trong chính sử, nhưng qua các tư liệu địa chí, văn bia và sách Hán Nôm, chùa Quỳnh Lâm lại hiện lên như một biểu tượng thiêng liêng, gắn liền với các yếu tố tâm linh, quyền lực và tài trợ tôn giáo.

DÂN TỘC HỌC

TRƯƠNG VĂN CƯỜNG, ĐẶNG MINH NGỌC

Vai trò của cộng đồng trong bảo tồn lễ hội: Trường hợp Tết Khu Cù Tê của người La Chí ở tỉnh Tuyên Quang

Tóm tắt: Quá trình hiện đại hóa ảnh hưởng sâu rộng đến thực hành văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là lễ hội. Bài viết tập trung phân tích vai trò chủ thể của người La Chí trong việc duy trì lễ hội Tết Khu Cù Tê tại tỉnh Hà Giang cũ, nay là tỉnh Tuyên Quang. Kết quả khảo sát thực địa cho thấy người La Chí tổ chức lễ hội theo truyền thống cộng đồng, truyền dạy, duy trì và gìn giữ lễ hội. Qua đó, bài viết góp phần làm sáng tỏ mô hình bảo tồn văn hóa dựa vào nội lực cộng đồng, đồng thời cung cấp căn cứ thực tiễn cho chính sách bảo tồn lễ hội dựa vào cộng đồng trong bối cảnh hiện nay.

XÃ HỘI HỌC

LƯƠNG THỊ THU TRANG

Bạo lực trẻ em gái trên không gian mạng: Mặt tối của thế giới số

Tóm tắt: Trong kỷ nguyên số, nơi mọi thông tin chỉ cách nhau một cú nhấp chuột, trẻ em được tiếp cận tri thức và kết nối toàn cầu nhưng đồng thời cũng đối diện với một nguy cơ tiềm tàng và nghiêm trọng: bị bạo lực trên không gian mạng. Không cần hung khí, không có dấu vết bầm tím trên cơ thể, nhưng những tổn thương tâm lý mà các nạn nhân phải gánh chịu có thể kéo dài suốt đời. Trong bối cảnh đó, trẻ em gái, với những đặc điểm tâm lý và xã hội đặc thù, đang trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trên không gian mạng, khi phải đối mặt với nhiều hình thức bạo lực như quấy rối tình dục, lừa đảo, xâm phạm đời tư... Hậu quả để lại cho trẻ em gái hết sức nặng nề. Bằng phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp từ các báo cáo của tổ chức quốc tế và dữ liệu thực tiễn từ Việt Nam, bài viết cho thấy mức độ phổ biến, tính chất phức tạp và hậu quả nghiêm trọng của hiện tượng này, qua đó rút ra một số khuyến nghị nhằm kêu gọi sự chung tay của gia đình, nhà trường, xã hội và các nền tảng công nghệ trong việc giáo dục kỹ năng số, bảo vệ và lắng nghe tiếng nói của trẻ em gái.

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

NGUYỄN DƯƠNG ĐỖ QUYÊN

Tác động của các yếu tố môi trường đối với sức khỏe toàn diện từ tiếp cận di truyền học biểu sinh

Tóm tắt: Những năm trở lại đây, “sức khỏe toàn diện” đang ngày càng thu hút mối quan tâm sâu sắc của giới nghiên cứu và cộng đồng xã hội. Bài viết khái quát về di truyền học biểu sinh, đồng thời phân tích 4 nội dung chính tương ứng với các cấp độ môi trường từ vi mô đến vĩ mô có mối liên hệ sâu sắc với nhau, tạo nên hệ sinh thái chỉnh thể, thiết yếu đối với sức khỏe toàn diện, bao gồm: Tác động biểu sinh của môi trường tế bào; Tác động biểu sinh của môi trường bào thai; Tác động biểu sinh của môi trường gia đình; Tác động biểu sinh của môi trường xã hội. Trên cơ sở đó, bài viết hướng đến mục đích chuyển đổi nhận thức cần thiết nhằm nuôi dưỡng sức khỏe toàn diện của mỗi cá nhân cũng như sự phát triển bền vững của xã hội.

VĂN HỌC

NGUYỄN MẠNH HOÀNG

Chúa Trịnh Sâm: Tiểu sử và sự nghiệp thơ ca

Tóm tắt: Bài viết giới thiệu tổng quan về tiểu sử, sự nghiệp của chúa Trịnh Sâm, một tác giả quân vương rất đáng chú ý ở Việt Nam thời trung đại; đồng thời khảo sát tình hình văn bản tác phẩm thơ ca của ông cũng như đưa ra những nhận định khái quát về giá trị các tác phẩm đó. Từ đó, bài viết đề xuất một số hướng nghiên cứu về tác giả và tác phẩm thơ ca Trịnh Sâm trong thời gian tới.

VŨ THỊ MỸ HẠNH

Ứng dụng phê bình sinh thái trong nghiên cứu tiểu thuyết Việt Nam những năm gần đây

Tóm tắt: Trong bối cảnh khủng hoảng môi trường toàn cầu và sự gia tăng các vấn đề sinh thái tại Việt Nam, phê bình sinh thái đã trở thành một khuynh hướng nghiên cứu văn học mang tính cách tân và cấp thiết. Nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam đã tiếp cận văn học hiện đại và đương đại từ lăng kính sinh thái, góp phần mở rộng diễn ngôn văn học, nhấn mạnh mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, giữa văn hóa và môi trường sống. Tiểu thuyết Việt Nam đương đại mang sứ mệnh bảo vệ thiên nhiên, cảnh báo về môi trường sống, về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Việc hệ thống hóa các hướng tiếp cận không chỉ giúp làm sáng tỏ sự phát triển lý luận - thực tiễn của phê bình sinh thái tại Việt Nam, mà còn mở ra những gợi ý quan trọng cho nghiên cứu và giảng dạy văn học hiện nay.

GIỚI THIỆU LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHXH&NV

Nguyễn Đức Bình. Di tích thời Trần ở Nam Định qua tư liệu khảo cổ học từ năm 2006 đến năm 2016

THÔNG TIN HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC

• Diễn đàn quốc tế về chủ nghĩa xã hội lần thứ XII: “Quản trị nhà nước xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh thời đại mới”

GIỚI THIỆU SÁCH MỚI TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TỔNG MỤC LỤC TẠP CHÍ THÔNG TIN KHOA HỌC XÃ HỘI NĂM 2025