THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CHÍNH TRỊ HỌC

HỒ SĨ QUÝ

Về kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Tóm tắt: “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” là chiến lược phát triển mới, được đề cập và được cổ vũ mạnh mẽ trong đời sống tinh thần xã hội Việt Nam hiện nay. Đây là giai đoạn phát triển bứt phá, cải cách mạnh mẽ đất nước, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao, “sánh vai với các cường quốc”, có điểm khởi đầu được xác định là từ Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2026. Chiến lược phát triển đột phá này là tư tưởng không tách rời vai trò của Tổng Bí thư Tô Lâm. Bài viết điểm lại những dấu mốc ấn tượng mà Tổng Bí thư đã trình bày tại các diễn đàn trong nước và quốc tế, những nội dung cốt lõi, những mục tiêu quan trọng, những “cơ sở định vị”, chủ trương và các giải pháp chiến lược… để hiện thực hóa tư tưởng chiến lược này. Bài viết cũng đề cập đến những vấn đề mà giới khoa học cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những hàm ý ẩn chứa trong tư tưởng chiến lược “kỷ nguyên phát triển vươn mình”, nhằm đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn tới.

HOÀNG THỊ NGỌC MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và ý nghĩa đối với cách mạng Việt Nam

Tóm tắt: Trên cơ sở kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống dân tộc, tiếp thu những tư tưởng tiến bộ về độc lập, tự do của các dân tộc trên thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng nên hệ thống quan điểm về độc lập, tự do của dân tộc phản ánh quy luật tất yếu của cách mạng Việt Nam. Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với cách mạng Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc và trong thời kỳ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Bài viết phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc, từ đó rút ra ý nghĩa về lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam.

QUAN HỆ QUỐC TẾ

NGUYỄN THỊ LÊ

Một số vấn đề lý luận về tài nguyên khoáng sản chiến lược

Tóm tắt: Cuộc cạnh tranh địa chính trị trên thế giới hiện nay ngày càng gia tăng. Một trong những yếu tố thúc đẩy cuộc cạnh tranh này chính là vấn đề tiếp cận các loại khoáng sản chiến lược, bởi: nhu cầu tăng trên toàn cầu về khoáng sản chiến lược hay khoáng sản then chốt có tính chiến lược cho công nghệ năng lượng xanh và quân sự; đại dịch Covid-19 đã phơi bày những rủi ro về mặt cấu trúc liên quan đến chuỗi cung ứng; cuộc xung đột Nga-Ukraine cũng đã làm gián đoạn nguồn cung khoáng sản. Bài viết tổng quan một số nghiên cứu liên quan đến tài nguyên khoáng sản chiến lược, đồng thời làm rõ các loại hình và vai trò của tài nguyên này đối với các quốc gia trong bối cảnh hiện nay.

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

NGUYỄN THỊ THANH HƯƠNG, NGUYỄN THỊ THỤC

Chính sách an sinh xã hội nhằm đảm bảo an ninh công việc của lao động nữ vùng đồng bằng sông Cửu Long

Tóm tắt: Nghiên cứu phân tích vai trò của hệ thống an sinh xã hội trong đảm bảo an ninh công việc cho lao động nữ vùng đồng bằng sông Cửu Long cho thấy an ninh công việc của lao động nữ ở mức khá tốt, tỷ lệ chuyển việc thấp, thời gian gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Phân tích hồi quy khẳng định tác động tích cực của bốn khía cạnh an sinh xã hội: việc làm, bảo hiểm xã hội, trợ cấp khó khăn và tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế như tỷ lệ lao động nữ qua đào tạo thấp nhất cả nước, số lượng rút bảo hiểm xã hội một lần gia tăng, chênh lệch thu nhập giữa các khu công nghiệp,... Nghiên cứu kiến nghị cần triển khai đồng bộ các giải pháp ở cả bốn khía cạnh an sinh xã hội với sự phối hợp chặt chẽ, đồng thời giữa Nhà nước, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp.

VĂN HÓA HỌC

LẠI THỊ THANH BÌNH

Mô hình thể chế phát triển các ngành công nghiệp văn hóa tại một số quốc gia và gợi ý cho Việt Nam

Tóm tắt: Bài viết tổng quan các lý thuyết và cách tiếp cận thể chế trong phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời phân tích bốn mô hình tiêu biểu là Hàn Quốc, Pháp, Anh và Trung Quốc. Các trường hợp này cho thấy sự đa dạng trong thiết kế và vận hành thể chế, từ mô hình nhà nước chủ đạo đến cơ chế bảo trợ, thị trường dẫn dắt và kiểm soát gắn với công nghệ. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số gợi ý chính sách nhằm hoàn thiện thể chế công nghiệp văn hóa ở Việt Nam theo hướng linh hoạt, tích hợp và thích ứng với bối cảnh số.

KINH TẾ HỌC

TRƯƠNG THỊ THU TRANG, LÝ HOÀNG MAI

Chính sách thương mại vùng biên giới đất liền của Việt Nam: Thực trạng và giải pháp trong bối cảnh mới

Tóm tắt: Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, thương mại vùng biên giới đất liền ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố quốc phòng - an ninh tại các khu vực biên giới đất liền của Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh mới hiện nay, khi chuỗi cung ứng toàn cầu biến động mạnh, thương mại điện tử phát triển nhanh, yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng được nhấn mạnh và trở thành một xu hướng tất yếu, các vấn đề an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, việc hoàn thiện chính sách thương mại vùng biên giới đất liền trở thành một yêu cầu cấp bách, nhằm nâng cao hiệu quả giao thương, hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Bài viết phân tích thực trạng chính sách thương mại vùng biên giới đất liền của Việt Nam, đặc biệt đối với ba quốc gia láng giềng có chung đường biên giới đất liền với Việt Nam gồm: Trung Quốc, Lào và Campuchia; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách theo hướng phù hợp, hiệu quả và bền vững.

TRẦN NGUYỄN MỸ LINH, NGUYỄN THỊ HỒ ĐIỆP, VŨ KIỀU OANH

Phát triển kinh tế số tại Việt Nam: Thực trạng và giải pháp

Tóm tắt: Phát triển kinh tế số đang dần trở thành vấn đề quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia. Hiện nay, kinh tế số là một trong ba trụ cột chính trong chuyển đổi số quốc gia của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế. Các hoạt động kinh tế số đã có sự tăng trưởng nhanh chóng, công nghệ kỹ thuật số hiện diện trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế như nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, sản xuất, giao thông vận tải, tài chính ngân hàng... Trong bối cảnh đó, việc nắm bắt và hiểu rõ những xu hướng, cơ hội và thách thức của kinh tế số là vô cùng quan trọng để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Bài viết phân tích thực trạng kinh tế số ở Việt Nam, chỉ ra những tồn tại, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế số của Việt Nam trong thời gian tới.

GIỚI THIỆU LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHXH&NV

Đặng Quang Mạnh. Pháp luật về y tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay

THÔNG TIN HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC

• Triển lãm “Khoa học xã hội Việt Nam: Trí thức tạo dựng tương lai”

GIỚI THIỆU SÁCH MỚI TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI